Табиғат музейі
Табиғат музейі - Қазақстан аумағының палеонтологиялық және зоологиялық ерекшеліктерін, жануарлар дүниесінің эволюциясын, табиғи кешендердің тарихи қалыптасуын ғылыми-танымдық тұрғыдан таныстыратын жетекші ғылыми мекемелердің бірі. Бұл музейдің басты миссиясы - Қазақстанның табиғи байлығын кешенді түрде зерттеу, сақтау және қоғамға таныту арқылы елдегі экологиялық мәдениетті дамытуға үлес қосу. Музей экспозициясы Қазақстан аумағында табылған қазба қалдықтары мен жануарлар әлеміне қатысты сирек кездесетін ғылыми материалдарға негізделген. Қордағы материалдар фауна эволюциясының кең ауқымды кезеңдерін қамтып, көне геологиялық дәуірлерден қазіргі заманға дейінгі табиғи процестер мен өзгерістерді жүйелі түрде көрсетеді. Музей мақтаныштарының қатарына - алып мүйізтұмсық, зіл (мамонт тұқымдасы) және жыртқыш динозаврлардың (оның ішінде алты метрлік тарбозаврдың) қаңқалары жатады. Бұл үлгілер палеонтологиялық ғылым үшін ерекше маңызға ие және Қазақстанның табиғи-тарихи мұрасын халықаралық деңгейде насихаттайды.
Музейдің құрылу бастамасы өткен ғасырдың 1950-жылдары пайда болған. Аталмыш идеяны ҚазКСР Ғылым академиясының тұңғыш президенті, академик Қаныш Имантайұлы Сәтбаев қолдап, институционалдық тұрғыдан жүзеге асуына ықпал еткен. 1959 жылдан бастап музей келушілерге есігін ашып, 1961 жылдың 29 сәуіріндегі Қазақ КСР ҒА Төралқасының №44 Қаулысы негізінде ресми түрде ашылған.
Қазақстан табиғатының геологиялық даму тарихын зерттеу барысында фанерозой эрасы - яғни, шамамен 570 миллион жылдан қазіргі кезеңге дейінгі уақыт аралығы - ерекше ғылыми қызығушылық тудырады. Музейдің ғылыми қызметкерлері осы эраға тән флора мен фаунаның қалдықтарын зерттеу арқылы Қазақстан аумағындағы биологиялық әртүрлілік пен табиғи ортаның тарихи трансформациясын қалпына келтіруде. Бұл бағыттағы зерттеулер Солтүстік жарты шарда орын алған табиғи өзгерістер мен жануарлар әлемінің миграциялық үдерістерін түсінуге мүмкіндік береді.
Қазақстан аумағында алғаш рет 1912 жылы алып мүйізтұмсықтың қаңқасының табылуы палеонтологиялық зерттеулерге халықаралық назар аударуға негіз болды. Кейіннен жүргізілген далалық зерттеулер нәтижесінде Торғай жазығы, Зайсан ойпаты және Орталық Қазақстанда тарихқа дейінгі дәуір жануарларының бірегей қалдықтары табылып, ғылыми айналымға енгізілді. Бұл олжалар музейдің ғылыми қорын құрап, экспозициялық мазмұнын тереңдете түсті.
Музейдің қалыптасуына үлкен үлес қосқан - 1932 - 1958 жылдар аралығында Қазақ КСР ҒА Зоология институтының ғалымдары. Олар Қазақстан аумағындағы жануарлар дүниесін жүйелі түрде зерттеп, фауна топтамасын жинақтады. 1948-1957 жылдары жүргізілген кешенді палеонтологиялық және геологиялық зерттеулер музей қорына тарихқа дейінгі жануарлардың көптеген қазба материалдарын әкелді. Осы топтамалар кейіннен музей экспозициясының негізіне айналды.
Бүгінгі таңда Табиғат музейі ғылыми-зерттеу, ағартушылық және табиғатты қорғау салаларындағы қызметтерімен танымал. Мекеме ғылыми қоғамдастық үшін сенімді дереккөз ретінде қызмет атқара отырып, табиғи мұраларды зерттеу мен қорғау саласында республикалық және халықаралық деңгейдегі маңызды жобаларға қатысып келеді. Сонымен қатар, музей жас ұрпаққа экологиялық тәрбие беруде маңызды рөл атқарып, танымдық бағдарламалар, көрмелер және білім беру жобалары арқылы табиғатқа деген сүйіспеншілікті қалыптастыруда.
Табиғат музейі - Қазақстанның табиғи-тарихи мұрасын жинақтаушы, жүйелеуші және ғылыми-мәдени кеңістікте танытушы бірегей институционалдық құрылым болып табылады.