Жалағаш аудандық тарихи-өлкетану музейі
Жалағаш аудандық тарихи-өлкетану музейі - Қызылорда облысының мәдени-ағартушылық кеңістігінде маңызды орын алатын, өңір тарихын, табиғи-географиялық ерекшеліктерін, археологиясы мен этнографиясын, сондай-ақ әлеуметтік-мәдени дамуын жүйелі түрде зерттеп, көпшілікке насихаттауға бағытталған ғылыми-мәдени мекеме. Музей ресми түрде 1999 жылғы 10 қарашадағы Жалағаш ауданы әкімінің №144 шешімі негізінде құрылып, 2000 жылдың қаңтар айынан бастап жергілікті халыққа тұрақты қызмет көрсете бастады. 2020 жылдың тамыз-қыркүйек айларында музейде реэкспозициялық жұмыстар жүргізіліп, мазмұндық және көркемдік тұрғыдан жаңартылған жаңа экспозициялар әзірленді. Жаңа тұжырымдамалық негізде жасалған көрмелерде:
• Алаш қозғалысы мен Алашорда қайраткерлері,
• Жалағаштық интернационалист-жауынгерлер,
• 1939-2020 жылдар аралығында аудан басшылығында болған тұлғалар,
• Білім беру, мәдениет және денсаулық сақтау салаларының қызметкерлері мен ардагерлері жөніндегі құнды деректер мен сирек фотоматериалдар ұсынылды.
Музей құрылымында екі негізгі экспозициялық зал және бір көрме залы бар. Бұл залдарда Жалағаш ауданында археозой эрасының мезозой дәуіріне тән бор кезеңінен (70-67 млн жыл бұрынғы) геологиялық дамуынан бастап, ауданның бүгінгі таңдағы әлеуметтік-мәдени келбетін айғақтайтын материалдар хронологиялық ретпен орналастырылған.
• Экспозициялар келесі тақырыптық бағыттар бойынша жүйеленген:
• Геологиялық және палеонтологиялық деректер;
• Ауданның құрылу тарихы;
• Халық шаруашылығы (ауыл шаруашылығы, ирригация, мал және егін шаруашылығы);
• Ұлы Отан соғысы жылдарындағы аудан тұрғындарының ерлік істері;
• Кеңес кезеңіндегі әлеуметтік өзгерістер;
• Тәуелсіздік жылдарындағы даму жетістіктері;
• Өңірлік білім мен мәдениет тарихы, өнер қайраткерлерінің өмір жолдары.
Экспозициядағы көптеген материалдар - ауыл тұрғындарының қолымен табылып, музейге тапсырылған жеке жәдігерлер, бұл өз кезегінде музейдің қоғаммен тығыз байланысын көрсетеді.
Қызылорда облысы әкімінің 2018 жылғы 28 желтоқсандағы №1301 қаулысына сәйкес, 2019 жылдың ақпан айынан бастап, музей «Қызылорда облыстық тарихи-өлкетану музейінің» Жалағаш аудандық филиалы мәртебесіне ие болды. Бұл өзгеріс музейдің ғылыми-зерттеу және көрме жұмыстарын облыстық деңгейде интеграциялауға, сонымен қатар музей ісін кәсіби тұрғыда дамытып, өңірлік ғылыми кеңестермен бірлесе жұмыс істеуге мүмкіндік берді.
Қазіргі таңда 24 жылға жуық тарихы бар бұл мәдени институт аудан көлеміндегі археологиялық, этнографиялық, деректік жәдігерлерді жинақтау, ғылыми жүйелеу және тарихи дерекқор жасау бағытында белсенді жұмыс жүргізіп келеді. Сонымен қатар, музей аудан мектептерімен, ардагерлер кеңесімен, мәдениет үйлерімен және жергілікті өлкетанушылармен бірлесіп тақырыптық көрмелер, тарихи-қоғамдық жобалар, экскурсиялар, семинарлар мен конференциялар ұйымдастыруда.
Музей қызметінің басты ғылыми бағыттарының бірі - аудан аумағында өмір сүрген ата-бабаларымыздың материалдық және рухани мұраларын кешенді зерттеп, ғылыми сипаттамаларын жасау, олардың негізінде оқу құралдары мен дерекнамалық басылымдар әзірлеу болып табылады.