А. Байтұрсынов пен М. Дулатовтың әдеби музейі
А. Байтұрсынов және М. Дулатов әдеби музейі - Қазақстанның ұлттық тарихы мен мәдени мұрасын сақтауға және насихаттауға бағытталған ғылыми-мәдени мекеме. Музей 1991 жылы Қостанай қаласында ашылған. Бұл мекеме қазақтың көрнекті ағартушысы, ғалым-лингвист, ақын, публицист, педагог, ұлт көсемі Ахмет Байтұрсынұлы мен оның серігі, саяси қайраткер, жазушы, ақын, публицист, ағартушы Міржақып Дулатовтың өмірі мен қызметіне арналған.
А. Байтұрсынұлы мен М. Дулатов - ХХ ғасырдың басындағы қазақ зиялыларының беткеұстар тұлғалары, ұлттық жаңғыру қозғалысының жетекшілері, Алаш партиясы мен Алаш Орда автономиясының негізін қалаушылар. Олар отаршылдыққа қарсы күресте, ұлттық тіл мен мәдениетті сақтап қалуда, білім беру мен ғылымды дамытуда елеулі рөл атқарған. Алаш идеясының мазмұны мен мұратын бүгінгі ұрпаққа жеткізу ісінде аталмыш музейдің орны ерекше.
Музей ғимаратының жалпы ауданы 315 шаршы метрді құрайды. Онда 8 көрме залы жұмыс істейді, әрқайсысы белгілі бір тарихи-мәдени тақырыпқа арналып, келушілерге А. Байтұрсынұлы мен М. Дулатовтың өмір жолы, қоғамдық-саяси қызметі, шығармашылық мұрасы туралы жан-жақты мәлімет береді.
Экспозициялық залдарда төмендегідей материалдар қойылған: А. Байтұрсынұлының реформаланған төте жазуы мен алғашқы қазақ әліпбиі, оның тіл білімі, әдебиет теориясы, оқулықтар мен ғылыми еңбектері, М. Дулатовтың “Оян, қазақ!”, “Бақытсыз Жамал” романы, публицистикалық және саяси шығармалары, Алаш қозғалысына қатысты тарихи құжаттар мен фотосуреттер, жеке заттары, түпнұсқа қолжазбалар, тұрмыстық бұйымдар мен қолөнер үлгілері.
Музей тек көрме ұйымдастырып қана қоймай, ғылыми-зерттеу жұмыстарымен де айналысады. Тарихи деректерді жинақтау, Алаш мұрасына қатысты архивтік құжаттарды іздеу, ғылыми конференциялар мен дөңгелек үстелдер өткізу, мектептер мен жоғары оқу орындарымен өзара іс-қимыл жасау - музей қызметінің маңызды бағыттарының бірі.
Музей қорында Алаш қайраткерлерінің өмірі мен шығармашылығына қатысты бірнеше жүздеген жәдігер жинақталған. Бұған фотоматериалдар, қолжазбалар, баспа өнімдері, хаттар, мұрағаттық құжаттар мен сирек кездесетін басылымдар кіреді.
А. Байтұрсынов және М. Дулатов әдеби музейі - ұлттық тарихи сананы қалыптастыруда, Алаш идеясының тағылымын жеткізуде ерекше маңызға ие мәдени-ағартушылық орталық. Ол келешек ұрпақтың тарихи танымын кеңейтіп, ұлт зиялыларының өмірі мен күресін терең түсінуге жол ашады.