Көкбай Жанатайұлы музейі

Көкбай Жанатайұлының музей үйі - Абай дәуірінің көрнекті ақыны, ағартушысы және Абайдың ең жақын шәкірттерінің бірі болған Көкбай Жанатайұлының (1861-1925) өмірі мен шығармашылығына арналған мәдени-ағартушылық мекеме. Бұл музей Қазақстанның әдеби-мәдени тарихында ерекше орын алатын тұлғаның рухани мұрасын сақтау, насихаттау және келер ұрпаққа таныстыру мақсатында ашылған.

Музей Абай облысының Абай ауданы, Баршатас ауылдық округіне қарасты Теректі ауылының маңында, ақынның туған жерінде орналасқан. Бұл жер - XIX ғасырдағы қазақ ауыл өмірінің, ел ішіндегі діни-ағартушылық қызметтің және Абай мектебінің тірі куәсі. Музей үйі Көкбай Жанатайұлының туған жерінде қайта жаңғыртылып, 1990-жылдары ақынның 130 жылдық мерейтойы аясында мәдени нысан ретінде қалыптастырыла бастады.

Көкбай Жанатайұлының музей үйі тарихи-этнографиялық сипаттағы экспозициялардан тұрады. Мұнда ақын өмір сүрген кезеңге тән тұрмыстық заттар, діни кітаптар, ақынның қолжазбалары мен шығармаларының көшірмелері, Абай мектебіне қатысы бар деректер және Көкбайдың медресе ашып, шәкірт тәрбиелегеніне қатысты материалдар жинақталған.

Музейдің негізгі бөлімдері:

1. Көкбайдың өмірбаянына арналған зал - ақынның өмір жолы, шыққан тегі, балалық және жастық шағы, білім алған ортасы және қоғамдық қызметі туралы мәліметтер қамтылған.

2. Абаймен шығармашылық байланыс залы - Абаймен арадағы рухани-шығармашылық серіктестік, ұстаз бен шәкірт арасындағы қарым-қатынасты дәлелдейтін материалдар қойылған. Бұл бөлімде Көкбайдың Абайға арналған арнау өлеңдері мен Абайдың Көкбай туралы айтқан естеліктері келтірілген.

3. Медресе және ағартушылық қызмет залы - Көкбайдың мешіт-медресе салып, дін мен ғылымды қатар ұстанған тұлға ретінде ағартушылық қызметіне қатысты құжаттар мен жәдігерлер көрсетіледі.

4. Этнографиялық экспозиция - XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы қазақ ауылындағы өмір көріністерін бейнелейтін тұрмыстық бұйымдар, ұлттық киімдер, қолөнер үлгілері.

Көкбай Жанатайұлының музей үйі - Абай мектебі өкілдерінің шығармашылық дәстүрін сақтаушы және қазақтың діни-ағартушылық ойының дамуына үлес қосқан тұлғаның мұрасын насихаттаушы мекеме. Бұл музей - тек Көкбай ақынның ғана емес, бүкіл Абай дәуірінің рухани келбетін тануға мүмкіндік беретін маңызды мәдени нысан. Сонымен қатар, музей ұлт тарихындағы діни-ағартушылық қызметтің, қазақ жазба әдебиетінің және Абай дәстүрінің жалғастығын көрсететін айрықша орын ретінде ғылыми-танымдық маңызға ие. Көкбай Жанатайұлының музей үйі - ұлттық руханият кеңістігіндегі маңызы зор мәдениет мекемесі. Ол - Абайдың рухани мұрасын терең түсінуге, қазақ әдебиеті мен ағартушылық тарихын кешенді түрде тануға септігін тигізетін бірегей орталық.