Нартай Бекежанов мемориалдық өнер музейі
Нартай Бекежановтың мемориалдық өнер музейі - қазақтың халық ақыны, суырыпсалма дәстүрінің шебері, белгілі композитор, күміс көмей әнші Нартай Бекежановтың өмірі мен шығармашылық мұрасын жүйелі түрде зерттеуге, сақтауға және насихаттауға бағытталған мәдени-ағартушылық мекеме. Музей Қызылорда облыстық атқару комитетінің 1990 жылғы №23 қаулысына сәйкес құрылып, өзінің ресми жұмысын 1993 жылдың 25 қазанында бастады.
Музей ғимараты шығыс сәулет үлгісінде, екі күмбезді және екі қабатты етіп, селикат кірпішінен салынған. Оның жалпы аумағы - 384 шаршы метр, ал экспозициялық алаңы - 296 шаршы метр. Бұл кеңістікте келушілерге арналған төрт негізгі зал орналасқан:
1. «Шапағаты мол жылдар» залы - ақынның балалық шағы, отбасылық ортасы, қоғамдық және мәдени өмірінің алғашқы кезеңдеріне арналған. Мұнда Нартайдың өскен ортасы мен алғашқы шығармашылық қадамдарын сипаттайтын құжаттар, фотосуреттер мен тұрмыстық бұйымдар қойылған.
2. «Панорама» залы - ХХ ғасырдың алғашқы жартысындағы қазақ өнері мен әдебиетінің дамуына шолу жасалады. Бұл залда Нартай Бекежанов өмір сүрген тарихи-мәдени контекст ұсынылып, оның замандастары мен рухани серіктестері туралы мәліметтер беріледі.
3. «Нартайдың жеткен жетістіктері» залы - ақынның шығармашылық шыңына жеткен кезеңін қамтиды. Мұнда Нартайдың ән-күй мұрасы, айтыстары мен сахналық өнері кеңінен таныстырылып, марапаттары, қолжазбалары, ноталық жазбалары, жеке қолданған заттары (домбырасы, сахналық киімі, т.б.) көрсетілген.
4. «Нартайдың қара шаңырағы» залы - ақынның соңғы өмір кезеңін, отбасылық тыныс-тіршілігін және оның артында қалған рухани мұраны сақтау жолындағы еңбектерді баяндайды. Бұл залда киіз үй интерьері көркемдік тұрғыда қайта жасақталып, түкті және тақыр кілемдер, түскиіздер, қоржын, кесеқап секілді этнографиялық бұйымдар қойылған.
Музей қоры қазіргі таңда 15 947 экспонатты қамтиды, оның ішінде 9446 бірлік - негізгі қор, 6501 - көмекші қор болып тіркелген. Бұл жәдігерлердің ішінде Нартай Бекежановтың жеке мұрағаттық құжаттары, фотосуреттері, хаттары, сахналық костюмдері, күйтабақтары мен үнтаспалары, сондай-ақ оның замандастары мен ізбасарларының құжаттық және бейнелік материалдары бар.
Музей ашылғалы бері, 1993-2023 жылдар аралығында бұл рухани мекемеге 80 мыңнан астам келуші тіркелген. Музей жыл сайын түрлі тақырыптық көрмелер, әдеби-музыкалық кештер, айтыс өнеріне арналған конференциялар, мектеп оқушылары мен студенттерге арналған танымдық экскурсиялар ұйымдастырып келеді.
Мекеме қызметі тек экспозициялық жұмыспен шектелмей, ғылыми-зерттеу бағытында да қарқынды жүргізілуде. Нартай Бекежановтың шығармашылық мұрасын зерттеу мақсатында музей жанынан жинақтау және ғылыми өңдеу жұмыстары тұрақты түрде іске асырылады. Сонымен қатар, музей аймақтық және республикалық деңгейдегі мәдени-ағартушылық жобаларға қатысып, халық ауыз әдебиетін, дәстүрлі ән-күй өнерін насихаттауға белсене үлес қосып келеді.
Нартай Бекежановтың мемориалдық өнер музейі - Сыр бойындағы ұлттық рухтың, ән мен сөз өнерінің, халық жадындағы мәңгілік бейненің тірі куәсі ретінде қоғамның тарихи-мәдени жадына өлшеусіз үлес қосып отырған бірегей мәдени институт.