Сирек кітаптар музейі
Сирек кездесетін кітаптар музейі - Қазақстанның ғылыми және тарихи-мәдени мұрасын сақтау мен насихаттауға бағытталған бірегей ғылыми-ағартушылық мекеме. Бұл музей Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Ғылым комитетінің 2010 жылғы 1 маусымдағы №35-ПР бұйрығы негізінде, «Ғылым ордасы» республикалық мемлекеттік кәсіпорнының Жарғысына сәйкес құрылды. Музей Алматы қаласындағы тарихи-ғылыми кешеннің - Орталық ғылыми кітапхана орналасқан ғимаратында қызмет атқарады. Мекеменің басты мақсаты - жазба мұралардың, сирек кездесетін басылымдар мен қолжазбалардың жинағын сақтау, оларды ғылыми тұрғыда зерттеу және жұртшылыққа қолжетімді ету арқылы елдің мәдени-рухани мұрасын кеңінен дәріптеу болып табылады.
Музейдің негізгі ғылыми мақсаты - Қазақстан және жалпы түркі-мұсылмандық әлем кеңістігіндегі жазба мәдениеттің эволюциясын көрсету. Атап айтқанда, мұнда жазба мұралардың даму үдерісі - алғашқы қолжазба жәдігерлерден бастап заманауи полиграфиялық үлгілерге дейінгі кезеңді қамтиды. Бұл процесс қоғам дамуының түрлі кезеңдеріндегі білімнің, діннің, ғылым мен мәдениеттің таралуына тікелей ықпал еткен.
Музейдің қор коллекциясы аса құнды және ғылыми тұрғыдан маңызды артефакттардан тұрады. Қордың негізін Орталық ғылыми кітапхананың сирек кездесетін басылымдар топтамасы мен белгілі қоғам және ғылым қайраткерлерінің сыйға тартқан құнды кітаптары мен қолжазбалары құрайды. Бүгінде музей қорында XVIII ғасырдан бастап XX ғасырдың 40-жылдарына дейінгі кезеңді қамтитын 500-ден астам жазба жәдігерлер бар.
Мұндағы материалдардың хронологиялық және географиялық ауқымы кең әрі мазмұндық тұрғыдан алуан түрлі. Коллекция құрамына араб, парсы, түркі тілдерінде жазылған қолжазбалар, сондай-ақ араб графикасы, латын әрпі мен көне кириллицада басылған кітаптар кіреді. Бұл жәдігерлер Қазақстанның, Орта Азияның және Таяу Шығыстың білім мен ғылым кеңістігіне қатыстылығын дәлелдейтін құнды дереккөздер болып табылады. Сонымен қатар, мұнда исламдық ғылым, философия, медицина, математика, тіл білімі мен тарих тақырыптарында жазылған іргелі еңбектер ұсынылған. Жинақтар арасында ортағасырлық жазба ескерткіштердің көшірмелері, сондай-ақ ХІХ ғасыр мен ХХ ғасыр басындағы Қазақстанда жарық көрген сирек басылымдар бар.
Музей ғылыми-зерттеу және ағартушылық бағыттағы жұмыстарды белсенді түрде жүргізіп келеді. Экспозициялар тұрақты түрде толықтырылып, цифрландыру жобалары аясында қолжазбалар мен кітаптар сканерленіп, ғылыми қауымдастық пен көпшілікке қолжетімді етіледі. Сонымен қатар, музей қорындағы бірқатар жәдігерлер тарихи-мәдени құндылығы мен бірегейлігіне байланысты Қазақстанның материалдық емес мұрасына жатқызылып, оларды қорғау бағытында тиісті шаралар қабылдануда.
Сирек кездесетін кітаптар музейі қазіргі таңда тек кітап сақтау орны ғана емес, сонымен бірге Қазақстанның жазба мұраларын зерттеудің орталығы, тарихи таным мен мәдениетаралық диалогты тереңдетудің маңызды алаңы болып табылады. Ол ұлттық ғылым мен мәдениеттің сабақтастығын сақтауда, рухани жаңғыру үдерісін қамтамасыз етуде ерекше қызмет атқарып отыр.