Үмбетәлі Кәрібаевтың әдеби-мемориалды музейі
Үмбетәлі Кәрібаев атындағы әдеби-мемориалдық музей - Қазақстанның мәдени мұраларын дәріптейтін, ақынның өмірі мен шығармашылығына арналған маңызды рухани-ағартушылық мекемелердің бірі. Музей 1989 жылы, халық ақыны Үмбетәлі Кәрібаевтің туғанына 100 жыл толуына орай ашылып, қазіргі таңда да өзінің ғылыми, танымдық және тәрбиелік қызметін атқарып келеді. Ақын 1889 жылы Жамбыл облысы, Жамбыл ауданына қарасты қазіргі Үмбетәлі ауылында дүниеге келген. Ол - ауыз әдебиеті мен жазба поэзияның тоғысқан кезеңінде өмір сүрген, Жамбыл Жабаевтың шәкірті ретінде танымал болған, кеңестік кезеңдегі суырыпсалма поэзия дәстүрін жалғастырған көрнекті тұлға. Үмбетәлі ақын 1969 жылы қайтыс болған. Музей екі жеке ғимараттан тұрады. Оның бірі -1949 жылы үкіметтің арнайы шешімімен салынған және 1969 жылға дейін ақынның өзі тұрған үй. Бұл тұрғын үй кейін мемориалдық мақсатта қайта жабдықталып, музейдің негізгі бөлігінің біріне айналды. Үмбетәлі Кәрібаев бұл үйде өмірінің соңына дейін тұрып, өзінің әдеби шығармашылығын жалғастырған.
Екінші ғимарат - музейдің негізгі экспозициялық корпусы. Бұл бір қабатты ғимарат 4 бөлмеден тұрады және онда ақынның өмірі мен шығармашылық жолына арналған әдеби-тарихи материалдар жүйелі түрде орналастырылған. Мұнда 14 бөлімнен тұратын тұрақты экспозициялар топтастырылған. Экспозициялар ақынның отбасылық шежіресінен бастап, оның ақындық мектептегі қалыптасуы, шығармашылық мұрасы мен тарихи кезеңдердегі қоғамдық қызметін кеңінен қамтиды. Сонымен қатар ақынның ұстаздары, әдеби ортадағы орны, рухани ізденістері жөнінде мол мағлұмат ұсынылады.
Музейде Үмбетәлі Кәрібаевтің жеке қолданған заттары - үш дана домбырасы, араб графикасында жазылған қолжазбалары, киім-кешектері мен тұрмыстық бұйымдары сақталған. Бұл жәдігерлер ақынның өмірінен сыр шертетін тарихи және мәдени құндылықтарға жатады. Музейдің ауласында ашық аспан астындағы экспозициялар да ұйымдастырылған. Мұнда ақын пайдаланған, тереңдігі 9 метрге жететін құдық, сондай-ақ ат шана мен ат арба секілді этнографиялық тұрғыдан құнды жәдігерлер бар. Сонымен қатар аулада Үмбетәлі ақын мен жары Нұриланың ескерткіші орнатылған.
Мекеме жалпы көлемі 210 шаршы метрді құрайтын ғимаратта орналасқан. Қазіргі уақытта музей қорында 2614 бірлік музейлік жәдігер бар. Бұл экспонаттар халық ақынының бай мұрасын жүйелі түрде зерттеу мен насихаттауға үлкен мүмкіндік береді.
Музей - тек әдеби мұраны насихаттаушы орын ғана емес, сонымен қатар жергілікті халық пен жастардың рухани тәрбиесіне, тарихи сана қалыптастыруға үлес қосатын маңызды мәдени-тарихи орталық ретінде жұмыс істейді.