Ықылас атындағы халық музыкалық аспаптар музейі
Ықылас Дүкенұлы атындағы халық музыкалық аспаптар музейі - Қазақстандағы халық музыкасы мұрасын жинақтауға, сақтауға, зерделеуге және көпшілікке танытуға бағытталған жетекші мәдени-ғылыми мекемелердің бірі. Музей Алматы қаласының көрікті нүктелерінің бірі - 28 гвардияшы-панфиловшылар саябағы аумағында орналасқан. Ол 1981 жылы құрылып, алғашқыда халық фольклоры мен музыкалық аспаптарға қызығушылық танытқан Сейдалин ақсақалдың үйінде жұмыс істеді. 1983 жылдан бастап музей Орталық Азия әскери округінің Офицерлер үйінің тарихи ғимаратына көшірілді. Мекеме қазақтың көрнекті қобызшы-композиторы, қазақ қобыз өнерінің негізін қалаушылардың бірі - Ықылас Дүкенұлының есімін иеленіп отыр. Ол қазақтың көне қобыз дәстүрін жаңғыртып, ұлттық музыка өнерінің дамуына өлшеусіз үлес қосқан тұлға. Музей оның шығармашылық мұрасына, сондай-ақ қазақ халқының аспаптық мәдениетіне арналған.
Музей орналасқан ғимараттың сәулеттік ерекшелігі де зор мәдени және тарихи құндылыққа ие. Ғимараттың жобасын әйгілі архитектор Андрей Павлович Зенков 1908 жылы жасаған. Бұл нысан ресейлік ағаш сәулет өнерінің көрнекті үлгілерінің бірі болып саналады және XIX ғасырдың соңы мен XX ғасыр басындағы "жаңарған орыс стилі" бағытында салынған. Оның сыртқы келбеті ертегідегі мұнараларды еске түсіреді: шатырлы құрылымдар, төбесі шатыр тәріздес безендірілген, ал декоративті элементтері - терезе маңдайшалары мен подъездің ою-өрнектері - ортағасырлық орыс шіркеулерімен үндес.
Ғимараттың архитектуралық стилі мен декорациясы ұлттық нақыш элементтерімен үйлестірілген. Қазақы рух пен мәдени кодты жеткізу мақсатында қасбетке және ішкі безендіруге дәстүрлі қазақ оюлары - «ағаш» (тіршіліктің символы), «үзілмес» (өмір жалғастығы), «шынжара» (толқын бейнесі), «өткізбе» (мүйіз үлгісіндегі ою) тәрізді өрнектер енгізілген. Бұл көркемдік шешімдер ғимараттың тарихи-мәдени мазмұнын тереңдете түсіп, оны тек сәулет ескерткіші ғана емес, сонымен қатар ұлттық руханияттың көрінісі ретінде де танытады.
Музейдің қорында 1000-нан астам музыкалық аспап үлгілері жинақталған. Мұнда домбыра, қобыз, сырнай, жетіген, дабыл, даңғыра секілді ұлттық аспаптармен қатар, түркі халықтарына ортақ көне музыка аспаптарының түпнұсқа немесе реконструкцияланған түрлері сақталған. Әр аспап этнографиялық, мәдени-тарихи тұрғыдан зерттеліп, арнайы ғылыми каталогтар жасалған.
Ықылас атындағы музей концерттік-лекторийлік жұмыстармен де айналысады, мұнда дәстүрлі музыка орындаушыларының қатысуымен түрлі іс-шаралар, ғылыми конференциялар мен шеберлік сабақтары ұйымдастырылады. Сонымен қатар, музей - ғылыми-зерттеу жұмыстары мен халық музыкалық мұрасын насихаттау саласында халықаралық серіктестік орнатқан бірден-бір орталық.
Ықылас Дүкенұлы атындағы халық музыкалық аспаптар музейі ұлттық музыкалық дәстүрлерді ғылыми тұрғыда зерделеуді, рухани мұраны сақтау мен оны кейінгі ұрпаққа жеткізуді мақсат еткен іргелі мәдениет мекемесі болып табылады.