Арал қалалық тарихи музейі
Арал қалалық тарихи музейі - Қызылорда облысының рухани-мәдени кеңістігіндегі маңызды мәдени-ағартушылық мекемелердің бірі. Бұл музей Қазақстанның халық жазушысы, көрнекті қаламгер, публицист, қоғам қайраткері Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісовтің өмірі мен шығармашылығына арналған. Музей Арал ауданы әкімдігінің 2014 жылғы 24 қарашадағы №494 қаулысы негізінде құрылған. Мекеме өзінің қызметін жазушының шығармашылық мұрасын, ұлт әдебиетінің көркемдік-эстетикалық жетістіктерін насихаттау, сондай-ақ XX ғасырдағы қоғамдық-әлеуметтік өзгерістер мен рухани даму тарихын көрсету бағытында жүзеге асырады. Музей Қызылорда облысы, Арал қаласы, Байқоңыр көшесі, №22 мекенжайында орналасқан. Бір қабатты, 9 бөлмелі ғимаратта музейлік экспозиция мен қызметтік және тұрмыстық кеңістіктер (жұмыс кабинеті, жатын бөлме, ас үй, жуынатын бөлме) толыққанды жабдықталған, бұл жазушының шығармашылық ортасын шынайы түрде қайта жаңғыртуға мүмкіндік береді.
Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов - 1924 жылы 22 қазанда Қызылорда облысы, Арал ауданы, Құланды елді мекеніндегі Үшкөң ауылында дүниеге келген. Ол - қазақ әдебиетінің классигі, «Қан мен тер», «Соңғы парыз» сияқты көркемдік деңгейі жоғары эпикалық туындылардың авторы. Әдебиеттегі еңбегімен қатар, публицистика мен қоғамдық-саяси өмірге де белсенді араласқан қайраткер. Ұзақ жылдар бойы «Жалын» журналының бас редакторы болған, Қазақстан Жазушылар одағының белсенді мүшесі ретінде ел руханиятының дамуына өлшеусіз үлес қосты.
Музей қорында жазушының шығармаларының түрлі тілдердегі (орыс, болгар, поляк, румын және т.б.) аудармалары, сирек фотосуреттер, қолжазбалар, марапаттары мен жеке заттары жинақталған. Сонымен қатар, музейде зиялы қауым өкілдерімен, қоғам қайраткерлерімен, қаламгерлермен және отбасы мүшелерімен түскен фотосуреттердің кең топтамасы экспозицияға енгізілген.
2015 жылы 15 қарашада жазушының әйгілі «Соңғы парыз» романындағы кейіпкерлер Жәдігер мен Бәкизатқа арналған символикалық мүсіндік композицияның ашылу салтанаты өтті. Қоладан құйылған ескерткіштің биіктігі 2 м 50 см, ені 3 м 60 см, авторы - Ақтау қаласының мүсіншісі Көшер Байғазиев. Бұл нысан - көркем әдебиет пен қоғамдық сана сабақтастығының жарқын көрінісі.
2019 жылы 22 қазанда жазушының 95 жылдық мерейтойына орай ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жарлығымен Ә. Нұрпейісовке «Қазақстанның Еңбек Ері» жоғары мемлекеттік атағы берілді. Осы жылы «Қазығұрт» баспасынан қаламгердің жеті томдық шығармалар жинағы жарық көрді.
Арал қалалық тарихи музейі - тек бір тұлғаның өмір жолын ғана емес, тұтас бір дәуірдің рухани болмысын, қазақ әдебиеті мен мәдениетінің даму сатысын жүйелі түрде таныстыратын кешенді ғылыми-ағартушылық орталық. Музейдің қызметі ұлттық тарихи жадыны сақтау, көркем мұраға құрметпен қарау, жас ұрпақтың мәдени-эстетикалық санасын қалыптастыру сияқты стратегиялық бағыттарды жүзеге асыруға бағытталған.