Атырау облыстық тарихи - өлкетану музей
Атырау облыстық тарихи-өлкетану музейі 1939 жылы негізі қаланып, 1940 жылғы 5 қарашада ресми түрде ашылды. Алғашында жалпы көлемі 240 шаршы метрді құрайтын, бұрынғы орыс шіркеуінің ғимаратында 264 жәдігермен көрермендерге есігін айқара ашқан бұл мекеме, кейінгі жылдары даму мен жаңғыру кезеңдерінен өтті. 1999 жылғы 3 қыркүйекте музей жаңғыртылып, Атырау қаласындағы бұрынғы мәдени-ағарту училищесінің екі қабатты ғимаратына көшірілді. Бүгінде музейдің жалпы көлемі 3658 шаршы метрді құрайды.
Қазіргі таңда музей құрылымында жеті экспозициялық зал жұмыс істейді. Олар:
1. «Этнография» залы - қазақ халқының тұрмыс-тіршілігі, қолөнері, киім үлгілері және салт-дәстүрлерін бейнелейтін жәдігерлер топтамасымен таныстырады.
2. «Өлке табиғаты» экспозициясы - Атырау өңірінің флорасы мен фаунасы, географиялық ерекшеліктері туралы мәліметтерді қамтиды.
3. «Археология» залы - аймақ аумағында жүргізілген археологиялық қазбалар нәтижесінде табылған ежелгі жәдігерлерге арналған.
4. «Ұлық Ұлыс - Алтын Орда» залы - XIII-XV ғасырлардағы Алтын Орда дәуіріне қатысты тарихи деректер мен материалдық мәдениет үлгілерін ұсынады.
5. «XVII-XX ғасырлардағы өлке тарихы» залы - аймақтың жаңа замандағы тарихи дамуын бейнелейді.
6. «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы» залы - соғыс жылдарындағы жерлестердің ерлігін баяндайтын құжаттар мен жәдігерлерді ұсынады.
7. «Тәуелсіз Қазақстан тарихы» залы - еліміздің егемендік алғаннан бергі кезеңіндегі жетістіктер мен өзгерістерге арналған.
Музейдің негізгі қызмет бағыты - Атырау өңірінің тарихи-мәдени мұрасын зерттеу, сақтау және кең аудиторияға таныстыру. Мекеме ғылыми-зерттеу жұмыстарымен қатар, археологиялық барлау және қазба жұмыстарын ұйымдастырумен айналысады. Музей қорында Қазақстанның әртүрлі аймақтарынан жинақталған тарихи, этнографиялық, археологиялық және табиғи-биологиялық сипаттағы құнды жәдігерлер топтастырылған.
Музейдің ғылыми және мәдени-ағартушылық қызметі ерекше назар аударарлық. Мұнда халықаралық және республикалық деңгейдегі көрмелер, ғылыми-практикалық конференциялар, облыстық байқаулар, ғылыми кеңестер мен қор сатып алу комиссиясының отырыстары тұрақты түрде өткізіліп тұрады. Сонымен қатар, танымдық шеберлік сабақтары, көшпелі көрмелер және оқушылар мен жастарға арналған «Музейлік квест» секілді интеллектуалдық ойындар ұйымдастырылады.
Музей жанынан құрылған «Жас экскурсоводтар» клубы, Құрманғазы аудандық музейіндегі «Өренді өлкетанушылар» клубы және Исатай аудандық музейіндегі «Жас өлкетанушылар» клубы өскелең ұрпақтың тарихи танымын кеңейтуге және өлкетанушылық бағыттағы білімін тереңдетуге бағытталған жүйелі жұмыстар жүргізуде.
Атырау облыстық тарихи-өлкетану музейі - аймақтың тарихи жадысын сақтау, ғылыми айналымға енгізу және мәдени мұраны насихаттау ісінде маңызды рөл атқарып отырған іргелі ғылыми-мәдени мекеме.