Қазақстан ғылымының тарихы музейі
Қазақстан ғылымының тарихы музейі - отандық ғылымның көне дәуірлерден бастап қазіргі кезеңге дейінгі қалыптасуы мен даму үдерісін жүйелі түрде таныстыратын маңызды ғылыми-мәдени мекеме. Музей экспозициясы ғылымның эволюциясын көрсетіп қана қоймай, қазақ ғылымының үздік өкілдерінің өмірі мен шығармашылығын, олардың қоғам мен өркениет дамуындағы орнын терең ашып көрсетеді. Музей қорында 6000-нан астам бірегей жәдігер - сирек кездесетін кітаптар, фотоқұжаттар, көрнекті ғалымдар мен ағартушылардың жеке заттары жинақталған. Бұл материалдар Қазақстан ғылымының қалыптасу тарихын құжаттық тұрғыда дәлелдейтін дереккөздер ретінде аса құнды.
Музей Қазақстан Республикасы ғылымының тарихи дамуын объективті түрде талдау мен жалпылаудың ғылыми қажеттілігіне байланысты құрылған. Оның құрылымдық экспозициясы төмендегі тақырыптық бөлімдерден тұрады:
1. Көне дәуірден бастап ғылымның бастаулары - Бұл бөлімде қазақ даласында ғылымның алғашқы көріністері мен идеялық негіздері қарастырылады. Ортағасырлық ойшылдар - Әбу Насыр әл-Фараби, Махмұд Қашқари, Жүсіп Баласағұни, Қадырғали Жалайыри, Ахмет Ясауи, Мұхаммед Хайдар Дулати сынды ғалымдардың еңбектері мен олардың ғылымға қосқан үлесі жан-жақты көрсетіледі.
2. XVIII-XIX ғасырлардағы ғылыми ізденістер мен ағартушылық қызмет - Бұл экспозициялық блокта Ресейлік зерттеушілер П. Рычков, А. Левшин, В. Вельяминов-Зернов, П. Семенов-Тян-Шанский және Орыс географиялық қоғамының Қазақстанды географиялық, табиғи-тарихи, этнографиялық тұрғыда зерттеу қызметі баяндалады. Сонымен қатар, қазақ ағартушылары - Шоқан Уәлиханов, Абай Құнанбаев, Ыбырай Алтынсариннің ғылыми-ағартушылық рөлі мен еңбектеріне ерекше назар аударылады.
3. Кеңестік кезеңдегі ғылымның дамуы (1920-1991 жж.) - Бұл бөлім Қазақстан ғылымының институционалдық қалыптасуын - КСРО ҒА Қазақ базасының, Қазақ филиалының, кейін ҚазКСР Ғылым академиясының құрылу тарихын қамтиды. Экспозицияда академияның негізін қалаушылар, оның ішінде академик Қаныш Имантайұлы Сәтбаевтың ғылыми және ұйымдастырушылық қызметі кеңінен көрсетілген. Оның жеке стенді мен ғылыми еңбектері, соның ішінде қазақ мектебі үшін жазылған 1924 жылғы «Алгебра» оқулығы мен «Таңдамалы еңбектерінің» 1967-1970 жылдардағы басылымдары ұсынылған.
4. Тәуелсіз Қазақстан кезеңіндегі ғылым - Бұл бөлім Қазақстан ғылымының қазіргі кезеңдегі институционалдық және мазмұндық дамуына арналған. ҚР Ұлттық ғылым академиясы мен оған қарасты ғылыми-зерттеу институттарының, жоғары оқу орындарының ғылыми жетістіктері, тәуелсіздік жылдарындағы ғылымды ұйымдастыру мен қаржыландыру үдерістері жан-жақты көрсетілген. Мұнда еліміздің танымал ғалымдарының соңғы онжылдықтарда қол жеткізген іргелі және қолданбалы зерттеулерінің нәтижелері қойылған.
Бүгінгі таңда Қазақстан ғылымының тарихы музейі ғылыми-зерттеу, мұрағаттау, танымдық-ағартушылық және мәдени қызметтерді үйлестіре отырып, отандық ғылымның тарихи жадын сақтау мен келешек ұрпаққа жеткізуде маңызды рөл атқарады. Музей қызметі - ғылым мен білімнің сабақтастығын қамтамасыз ететін рухани-интеллектуалдық кеңістіктің бірегей үлгісі болып табылады.