Шет аудандық археолого-этнографиялық музей
Шет аудандық археология-этнографиялық музейі - Қарағанды облысы Шет ауданының әкімшілік орталығы Ақсу-Аюлы ауылында орналасқан маңызды мәдени-ғылыми мекеме. Бұл музей Шет өңірінің археологиялық, этнографиялық және тарихи мұрасын жинақтап, сақтау, зерделеу және насихаттау міндетін атқара отырып, жергілікті тарих пен мәдениетке қатысты құнды мәліметтердің орталығы болып саналады.
Музей 1990 жылы ашылды. Оның құрылуына Шет өңірінің көне тарихы мен бай этнографиялық құндылықтарын сақтау және оларды келешек ұрпаққа жеткізу қажеттілігі түрткі болды. Музейдің қалыптасуына жергілікті өлкетанушылар, тарихшылар, мәдениет саласының қызметкерлері мен қоғам белсенділері белсенді атсалысты. Мекеме Шет ауданының тарихи-мәдени даму кезеңдерін ғылыми тұрғыда жинақтап, жүйелеуге бағытталған жұмыстарды бастап кетті.
Шет аудандық археология-этнографиялық музейі өлке тарихын зерттеумен қатар, мынадай бағыттарда жұмыс атқарады:
• Археологиялық зерттеулер: Аудан аумағындағы қола дәуірі, ерте темір дәуірі және ортағасырлық ескерткіштерді зерттеу, олардан табылған жәдігерлерді тіркеу, сақтау және көпшілікке таныстыру.
• Этнографиялық экспедициялар: Ауыл-аймақтарды аралап, көнекөз қариялардан ауызша тарих, аңыз-әпсаналар, шежірелер жинақтау.
• Ғылыми жүйелеу және сақтау: Тарихи жәдігерлер мен деректерді ғылыми негізде жүйелеп, музей қорына тіркеу және экспозицияға енгізу.
• Ағартушылық және тәрбиелік іс-шаралар: Мектеп оқушылары мен студенттерге арналған экскурсиялар, танымдық сабақтар, көрмелер, дөңгелек үстелдер, ғылыми-тәжірибелік конференциялар өткізу.
Музей қорында аймақ тарихын, тұрмыс-тіршілігін, шаруашылық дәстүрлерін сипаттайтын жүздеген бірегей жәдігер сақталған. Олар келесі бағыттарды қамтиды:
• Археологиялық жәдігерлер: андрон мәдениетінің қыш ыдыстары, қола бұйымдар, жерлеу орындарынан табылған артефактілер;
• Этнографиялық бұйымдар: қазақ халқының дәстүрлі тұрмысына тән үй жиһаздары, киіз үй жабдықтары, ұлттық киімдер мен зергерлік бұйымдар;
• Құжаттық және фотоматериалдар: тарихи тұлғалар, еңбек ерлері, Шет ауданының қоғамдық-саяси өмірінен мәлімет беретін фотосуреттер мен құжаттар;
• Қолөнер және қолданбалы өнер үлгілері: жергілікті шеберлердің жұмыстары, кілемдер, кестелер, ағаш бұйымдары.
Музей экспозициясы тақырыптық залдарға бөлінген. Олардың қатарында:
• Ежелгі дәуір және қола ғасыр археологиясы залы;
• Этнография және тұрмыстық мәдениет залы;
• Кеңестік кезең және соғыс жылдарындағы тарих залы;
• Тәуелсіз Қазақстан кезеңіне арналған зал.
Шет аудандық археология-этнографиялық музейі - аймақтың тарихи жадысын сақтау, отансүйгіштік сезімді қалыптастыру, ұлттық мәдени мұраны таныту мақсатындағы ғылыми және мәдени жұмыстарды жүйелі түрде жүзеге асырып келе жатқан мекеме. Сонымен қатар, ол тарихи деректерді ғылыми айналымға енгізу, өлкетану бағытындағы білім беру, мәдени туризмді дамыту істерінде де ерекше рөл атқарады.