Шақшақ Жәнібек тарихи музейі
Шақшақ Жәнібек атындағы музей - Қазақстанның рухани және тарихи мұрасының маңызды бөлігін құрайтын мәдени-ағартушылық мекеме. Ол - XVIII ғасырда өмір сүрген, қазақ халқының тәуелсіздігі мен бірлігі жолында күрескен аса ірі мемлекет және әскери қайраткер, әділ би, мәмілегер, Орта жүз Арғын руының Жетіру тармағынан шыққан Шақшақ Жәнібек Қошқарұлының өмірі мен қызметіне арналған мемориалдық-өлкетану бағытындағы музей.
Шақшақ Жәнібек музейі 2009 жылы Қостанай облысы, Амангелді ауданына қарасты Тасты ауылында ашылды. Бұл музейдің құрылуы - ұлт тарихындағы ірі тұлғалар есімін ұрпақ жадында жаңғырту, тарихи әділеттілікті қалпына келтіру және тарихи-мәдени мұраларды сақтау мақсатындағы мемлекеттік мәдени саясат аясында жүзеге асқан маңызды бастамалардың бірі. Музейдің ашылуына ҚР Мәдениет және спорт министрлігі, Қостанай облысы әкімдігі, сондай-ақ жергілікті меценаттар мен қоғам қайраткерлері қолдау көрсетті. Музей ғимараты ұлттық сәулет үлгілеріне сай салынған. Ғимараттың ішкі құрылымы дәстүрлі қазақ үйінің кеңістігіне негізделе отырып жобаланған және келушілерге тарихи танымдық мағлұмат беруге ыңғайлы. Музей экспозициясы бірнеше негізгі бөлімдерден тұрады:
1. Шақшақ Жәнібек Қошқарұлының өмірі мен қызметі - бұл бөлімде Жәнібек бидің өмірбаяны, оның қазақ халқының мемлекеттілігін нығайтудағы рөлі, жоңғар шапқыншылығына қарсы күрестегі ерлігі, хандық билік жүйесіндегі орны, Ресей империясымен және басқа да сыртқы күштермен жүргізген саясаты жөніндегі тарихи деректер мен құжаттар ұсынылған. Сонымен қатар, бұл бөлімде Жәнібек бидің би-шешендік мұрасы, ел ішіндегі әділ төрелік істері мен ауыз әдебиетінде сақталған аңыз-әңгімелер қамтылған.
2. XVII-XVIII ғасырлардағы қазақ қоғамы мен әскери құрылымы - бұл бөлімде сол дәуірдегі қазақтың саяси, әлеуметтік және әскери өмірін бейнелейтін құнды жәдігерлер, макеттер мен карталар қойылған. Атап айтқанда, қару-жарақ түрлері, батырлар киімі мен жабдықтары, соғыс тактикалары туралы көрнекі материалдар бар.
3. Жергілікті өлкетану залы - бұл залда Тасты ауылы мен Амангелді ауданының тарихы, этнографиясы, тұрмыс-салты, археологиялық артефактілері мен фотоматериалдар ұсынылған. Сонымен бірге бұл бөлімде Жәнібек бидің есімімен байланысты киелі жерлер, оның ұрпақтары мен ізбасарлары туралы мәліметтер қамтылған.
Музей қоры тарихи құндылығы жоғары 1000-нан астам экспонатты қамтиды. Олар: тарихи құжаттар мен фотосуреттер; этнографиялық бұйымдар (қазақтың тұрмыстық заттары, ұлттық киімдер, зергерлік бұйымдар); археологиялық және нумизматикалық үлгілер; батырлар заманына тән қару-жарақ түрлері (қылыш, найза, қалқан, садақ); бейнелеу өнері туындылары мен Жәнібек бидің портреттері. Барлық экспонаттар ғылыми негізде жүйеленіп, арнайы тіркеу кітаптарына енгізілген және оларға ғылыми паспортизация жүргізілген.
Шақшақ Жәнібек музейі - ұлттық тарихты ұлықтаудың, тарихи сана мен отансүйгіштік тәрбиенің орталығы. Ол жастарға үлгі болатын тарихи тұлғаның өнегелі өмірін насихаттай отырып, қазақ мемлекеттілігінің қалыптасу кезеңдерін терең ұғынуға мүмкіндік береді. Музей ауыл тұрғындарының, зерттеушілердің, студенттер мен оқушылардың тарихи-мәдени қажеттіліктерін қамтамасыз етіп отыр.
Шақшақ Жәнібек атындағы музей - тарихи жады мен мәдени мұраны сақтау ісіндегі маңызды мекеме ретінде Қазақстан Республикасының музей кеңістігінде ерекше орын алады. Ол ұлт тарихының аса маңызды кезеңдерін ғылыми негізде танытып, отандық тарих ғылымы мен қоғам санасының дамуына үлес қосып келеді.