Мұрын жырау музейі

Мұрын жырау Сеңгірбекұлының тарихи және мәдени мұрасын жүйелі түрде таныстыру және насихаттау мақсатында құрылған Мұрын жырау музейі - Маңғыстау өңіріндегі фольклорлық-этнографиялық бағыттағы айрықша мәдени мекемелердің бірі. Музей 1991 жылдың қазан айында әдебиеттанушы ғалым Қабиболла Сыдиықовтың бастамасымен, жыраудың өзі өмір сүріп, шығармашылықпен айналысқан үйінде ашылды. 2020 жылы музей ғимараты күрделі жаңғыртудан өтіп, заманауи талаптарға сай жаңа экспозициялық залдармен қайта жабдықталды.

Музей кешені үш негізгі құрылымдық бөлімнен тұрады: екі экспозициялық зал, Мұрын жыраудың тұрған үйі (мемориалдық бөлме), ұсталық шеберхана - жырау қолданған құрал-саймандармен жабдықталған.

Мекеменің жалпы аумағы 432 шаршы метрді құрайды. Қазіргі уақытта музей экспозициясында 196 жәдігер қойылған. Жинақталған материалдар мен көрме элементтері Мұрын жыраудың тұлғалық болмысын, шығармашылығын және дәуірін жан-жақты бейнелейді.

Музейдің экспозициялық құрылымы келесі негізгі мазмұндық бағыттарды қамтиды: Мұрын жыраудың өмір жолы мен жыраулық дәстүрі - жыраудың шыққан тегі, тәрбиесі, ұстаздық шежіресі, «Адайдың бес жүйрігі» және «Адайдың жеті қайқысы» - Маңғыстау өлкесінің көрнекті рухани тұлғалары жайлы мәліметтер, «Қырымның қырық батыры» эпосы - жырдың генезисі, құрылымы, мазмұны мен тарихи-фольклорлық маңызы.

Музейдің бір бөлмесі Мұрын жыраудың ұсталық қырын танытатын заттармен толықтырылған. Мұнда жырау қолданған көрік, темір өңдеуге және ағаш бұйымдарын жасауға арналған құрал-саймандар топтастырылған. Бұл - оның көпқырлы шығармашылық болмысын көрсететін бірегей көрініс.

Мұрын жырау музейі - жекелеген тарихи тұлғаның өмірін ғана емес, тұтас қазақ эпикалық дәстүрін танытатын рухани-мәдени орталық. Музейдің ғылыми-танымдық маңызы жыраулық поэзия, ұлттық жыршылық мектеп және тарихи жадыны сақтауда ерекше. Мұнда жинақталған жәдігерлер мен архивтік деректер арқылы келушілер қазақтың орта ғасырлық тарихымен, ұлттық болмысымен және дүниетанымымен кеңірек таныса алады.