А.С. Пушкин музей-үйі
А.С. Пушкин музейі - Қазақстандағы рухани-мәдени мұра нысандарының бірі ретінде ерекше маңызға ие мекеме. Бұл музей Батыс Қазақстан облысының орталығы - Орал қаласында, бұрынғы Орал казак әскерінің атаманы резиденциясы болған тарихи ғимаратта орналасқан. Қаланың басты көшесінде орын тепкен бұл сәулет ескерткіші 1825 жылы итальян сәулетшісі Микеле Дельмединоның жобасымен салынған және сол кезеңдегі Орал қаласының тарихи қала құрылысы ансамблінің ажырамас бөлігі саналады.
Музей 2006 жылы Қазақстан Республикасында А.С. Пушкин жылының аясында ашылған. Оның орналасқан ғимараты 1833 жылы ұлы орыс ақыны Александр Сергеевич Пушкиннің Орал қаласына сапары кезінде тоқтаған тарихи үй. Осыған орай, музей поэзия данышпанының өмірі мен шығармашылығына арналған бірегей мәдени орынға айналды. Музейдің экспозициялық кеңістігі XIX ғасырдың басындағы ақсүйек орыс үйінің атмосферасын қалпына келтіріп, келушілерді сол дәуірдің тұрмыстық дүниетанымымен таныстырады. Бұл кеңістікте В.И. Даль, В.А. Жуковский, Л.Н. Толстой секілді тұлғалардың осы үйде болғаны жайлы мәліметтер ұсынылады. Экспозицияда сол кезеңнің түпнұсқа жиһаздары, тұрмыстық заттары, тарихи құжаттар көшірмелері мен сирек кітаптар топтамасы қойылған. Әсіресе, Пушкиннің өлімінен кейін жасалған бет-бейне мүсіні келушілерге оның шынайы келбетін көз алдына елестетуге мүмкіндік береді.
Музей қорындағы аса құнды жәдігерлердің бірі - белгілі орыс суретшісі В.Т. Тропинин салған «Д.М. Бородиннің портреті» атты түпнұсқа кескіндеме туындысы. Сонымен қатар, музей экспозициясында А.С. Пушкиннің «Капитан қызы» мен «Пугачев көтерілісінің тарихы» атты шығармаларының көне басылымдары ұсынылған. Бұл туындылар ақынның 1833 жылғы Оралға келген сапары мен зерттеушілік қызметінің тарихи маңызын айғақтайды. Музейдегі көрмелерге суретшілердің линогравюралары да енгізілген. Олар арқылы келушілер А.С. Пушкин сапар шеккен жерлер - «Петр мен Павел шіркеуі», «Михаил-Архангел соборы», «М. Толкачевтің үйі» сияқты тарихи орындарды көзбен шолуға мүмкіндік алады. Сонымен қатар музейде Пушкиннің қолжазбаларының көшірмелері, оның сапары туралы куәгерлердің жазбалары, XIX ғасырдағы әдеби және тарихи үдерістерге қатысты құнды деректер мен фотоматериалдар топтастырылған.
Орал қаласы - А.С. Пушкиннің Қазақстан аумағында болған сапары тіркелген жалғыз қала. Бұл факт оның шығармашылық және тарихи мұрасын зерделеуде Орал музейінің маңыздылығын арттырып, оны республикалық және халықаралық деңгейдегі мәдени-тарихи зерттеулер орталығына айналдырады