Жамбыл Жабаевтың әдеби-мемориалды музейі
Жамбыл Жабаевтың әдеби-мемориалдық музейі - Қазақстандағы ең көрнекті әдеби-тарихи мекемелердің бірі. Бұл музей қазақтың ұлы жыршысы, эпикалық дәстүрдің көрнекті өкілі Жамбыл Жабаевтың өмірі мен шығармашылығын, сондай-ақ оның заманауи мәдениеттегі орны мен қоғамдық қызметін жан-жақты таныстырады. 1938 жылы Жамбыл Жабаевтың ақындық шығармашылығының 75 жылдығы республика көлемінде кеңінен аталып өтілді. Осы мерейтойға орай, КСРО Үкіметі тарапынан ақынға ерекше құрмет көрсетіліп, Алматы қаласының маңындағы қазіргі Жамбыл ауылынан 12 бөлмелі кең үй және автокөлік сыйға тартылады. Үкімет тек үй мен көлік сыйлап қана қоймай, Жамбыл Жабаевтың тұрмыс-тіршілігін толықтай өз қамқорлығына алады. Ақынның жанынан жеке дәрігер, аспазшы және әдеби хатшылар тағайындалады.
Жамбыл Жабаев 1945 жылы 22 маусымда таңғы сағат 7:55-те дүниеден озды. Ол 99 жас 4 ай өмір сүрді. Өзінің аманаты бойынша, сүйегі өз үйінің алма бағы ішіне жерленді. Бұл шешім халықтық дәстүр мен ақынның туған жеріне деген сүйіспеншілігінің көрінісі еді. 1946 жылы Жамбыл Жабаевтың 100 жылдық мерейтойы қарсаңында Қазақ КСР Үкіметі ақынның тұрған үйін әдеби-мемориалдық музейге айналдыру туралы арнайы қаулы қабылдайды. Дайындық жұмыстары бір жылға жуық жүргізіліп, нәтижесінде 1947 жылы 25 мамырда музей ресми түрде ашылады.
Музейдің негізгі ғимараты -ақын өмір сүрген 12 бөлмелі үй. Соның ішінде алты бөлме мемориалдық сипатта сақталған. Бұл бөлмелерде Жамбыл Жабаевтың тұрмысы мен жеке өміріне қатысты көптеген түпнұсқа заттар, жиһаздар, киім-кешек, тұрмыстық бұйымдар және әдеби қолжазбалар орналастырылған. Олардың барлығы ақынның сол дәуірдегі өмір салтын көз алдыңызға әкеледі.
Қазіргі уақытта музей қорында 3310-нан астам экспонат сақталған. Олардың басым көпшілігі - Жамбыл Жабаевтың жеке заттары, фотосуреттері, қолжазбалары, кітаптары және хаттары. Сонымен қатар музей қорында ақынның шығармаларының әртүрлі тілдерге аударылған басылымдары да бар. Музей келушілерге ақынның шығармашылық жолынан бөлек, оның қоғамдық-саяси өмірдегі рөлін, кеңестік кезеңдегі әдебиет пен идеология шеңберіндегі орнын таныстырады. Жамбыл Жабаевтың жырлары кеңестік кезеңде түрлі халықтарға таныстырылып, оның даңқы КСРО көлемінде ғана емес, шетелдерге де таралды.
Музей ғимаратының артқы жағында ақынның кесенесі орналасқан. Ол 1946 жылы ақынның 100 жылдық мерейтойына орай тұрғызылып, дәстүрлі шығыс архитектурасы үлгісінде салынған. Кесененің жобасын Қазақстанның халық суретшісі Әбілхан Қастеев жасаған, ал сәулетшілік жұмысты сол кездегі Алматы қаласының бас архитекторы Белоцерковский атқарған. Кесене 18 метр биіктікте тұрғызылып, 1971 жылы ақ мәрмәрмен қапталды. 1983 жылы күмбезі төрт метрге биіктетіліп, архитектуралық көркемдігі айтарлықтай артты. Ақынның 150 жылдық мерейтойы қарсаңында кесене алды арнайы Ираннан жеткізілген өрнекті плиткалармен көмкерілді. Сондай-ақ, ақынның өмірлік символы - қызыл жолбарыстың мүсіні орнатылды.
Кесене маңында қазақ музыкасының ірі тұлғасы, атақты композитор, «Отырар сазы» фольклорлық оркестрінің негізін қалаушы және дирижері Нұрғиса Тілендиевтің бейіті орналасқан. Ол өзінің аманатына сәйкес, Жамбыл Жабаевтың қасына жерленген.