«Ұлы Дала Елі Орталығы»
«Ұлы Дала Елі» рухани-мәдени орталығы - Қазақстан Республикасының рухани жаңғыру стратегиясы аясында жүзеге асырылған ауқымды мәдени-ағартушылық жоба. Бұл орталық Түркістан қаласында, Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің маңында орналасқан және Ұлы Дала өркениетінің тарихын Қазақ хандығынан бастап қазіргі Қазақстанға дейінгі кезеңде кешенді түрде танытуды көздейді. Ресми ашылуы 2021 жылдың наурыз айында жүзеге асқан.
Орталықтың жалпы аумағы шамамен 6 200 шаршы метрді құрайды. Ғимарат Атырау облысының сыйлығы ретінде тұрғызылып, елдің мәдени интеграциясының нышанына айналды. Архитектуралық концепциясы - символдық мәнге ие «Бәйтерек» ағашының формасында жасалған: орталық фойеде бейнеленген бұл ағаштың 9 тамыры - орталықтағы 9 экспозициялық залға бастайтын бағыттарды білдіреді. Сонымен қатар, бірінші қабатта Құлтегін ескерткішінің үшінші көшірмесі орнатылған.
Орталықтың негізгі мазмұндық құрылымы 9 тақырыптық залға шоғырланған. Әр зал белгілі бір тарихи, мәдени немесе өркениеттік феноменді цифрлық, интерактивтік және кинетикалық технологиялар арқылы кеңінен таныстырады.
1. «Ұлы дала металлургиясы» залы - Ерте дәуірдегі кен өңдеу және металлургиялық мәдениетке арналған. Археологиялық макеттер мен реконструкциялар (мысалы, Кент өңіріндегі пеш үлгісі) арқылы Қазақстан аумағындағы алғашқы индустриалдық тәжірибелер бейнеленеді.
2. «Ұлы даланың салт атты мәдениеті» залы - Қазақ халқының атқа міну мәдениетін, әскери дәстүрлерін және ат әбзелдерін интерактивті түрде көрсетеді. Бұл бөлім жауынгерлік рухты, еркіндікті және көшпелілердің дүниетанымын ашып көрсетеді.
3. «Ұлы даланың жауһарлары» залы - Түркі өркениетінің көрнекті тұлғалары мен мәдени мұраларын таныстырады. Ең маңызды нысандардың бірі - «Алтын адамның» реконструкциясы. Сонымен қатар, эпиграфикалық және зергерлік бұйымдар қойылған.
4. «Қазақстан - түркі әлемінің қара шаңырағы» залы - Бұл - ең кең әрі техногенді зал. 38 метрлік проекциялық экран және 7D форматтағы бейнешоу ұсынылатын кеңістік. Түркі әлемінің орталығы ретіндегі Қазақстанның тарихи рөлін визуалды және аудиовизуалды құралдар арқылы танытады. Залдың ортасында «Қанатты көк бөрі» бейнесі орналасқан.
5. «Қазақ хандығы» залы - Қазақ мемлекеттілігінің негізі мен оның эволюциясы қамтылады. Хандар мен билердің тарихи қызметі, мемлекеттіліктің идеологиялық негіздері және рухани сабақтастығы тарихи деректермен дәлелденеді.
6. «Ұлы даланың қала мәдениеті» залы - Ортағасырлық қалалар мен Ұлы Жібек жолы бойындағы сауда-экономикалық байланыстар сипатталады. Тараз, Отырар, Сығанақ, Сауран секілді қалалардың макеттері мен диорамалары ұсынылған.
7. «Қазақстанның Тұңғыш Президенті - Елбасы» залы - Нұрсұлтан Назарбаевтың тәуелсіз Қазақстанды құрудағы тарихи рөлі мен стратегиялық шешімдері бейнеленеді. Мұнда президенттік қызметке қатысты интерактивтік карталар мен деректі материалдар орналастырылған.
8. «Болашақ Қазақстан» залы - Ғылым, медицина, жасыл экономика, интеллектуалдық технологиялар және инновациялық даму бағытын таныстыратын футурологиялық мазмұндағы көрме. Зал заманауи Қазақстанның даму стратегияларын болашақ бағдарымен ұштастырады.
9. «Қазақстан - алма мен қызғалдақтың отаны» залы - Қазақстан флорасының дүниежүзілік маңызы, биоалуантүрлілік пен экологиялық мұра туралы ақпарат ұсынылады. Алма мен қызғалдақтың отаны ретінде еліміздің табиғи бренді дәріптеледі.
Орталық заманауи цифрлық инфрақұрылыммен қамтылған: кинетикалық мүсіндер, голография, интерактивті стендтер, сенсорлы панельдер, 7D форматтағы бейнекөрсетілімдер және халықаралық стандартқа сай мультимедиялық контенттер қолданылады. Аудиогидтер қазақ, орыс, ағылшын және француз тілдерінде ұсынылады.
«Ұлы Дала Елі» орталығының қызметі мәдени туризммен қатар ғылыми бағытта да белсенді дамып келеді. Мұнда тарихи экспедициялар нәтижесінде табылған жәдігерлер (мысалы, Абылай ханның Екатерина II-ге жолдаған хаты), сондай-ақ құжаттық мұрағаттар, карталар мен фотоматериалдар негізінде құрылған зерттеу жобалары ұсынылады. Сонымен қатар, орталықта көрме жобалары, айтыс фестивальдері, тіл мерекелері және ұлттық мерекелерге арналған мәдени іс-шаралар тұрақты түрде өткізіледі. «Ұлы Дала Елі» рухани-мәдени орталығы - Қазақстан халқының тарихи жадысын жаңғырту, мәдени мұрасын сақтау және ұлттық бірегейлікті нығайту жолындағы маңызды институционалдық нысан. Түркістан қаласындағы бұл орталық тарих пен заманауи технологияны ұштастыра отырып, келушілерге терең танымдық әсер қалдыратын, елдің болашағына бағдар болатын идеялық-мәдени платформаға айналып отыр.