Үлкен - Нарын ауылы музейі
ШҚО мәдениет басқармасының «Облыстық тарихи-өлкетану музейі» КМҚК Үлкен Нарын ауданы Үлкен Нарын ауылындағы филиалы - Шығыс Қазақстан облысы, Үлкен Нарын ауданының Үлкен-Нарын ауылында орналасқан маңызды мәдени-ағартушылық мекеме. Бұл музей аймақтың бай тарихи, табиғи және этнографиялық мұрасын сақтау, зерттеу және көпшілікке насихаттау мақсатында жұмыс істейді. Музейдің қызметі аймақтың әлеуметтік-мәдени даму тарихын жүйелі түрде зерделеуге және келер ұрпаққа жеткізуге бағытталған. Үлкен Нарын ауылындағы филиалы 2012 жылдары жергілікті бастамашыл тұрғындардың, өлкетанушылар мен мұғалімдердің қолдауымен құрылған. Музейдің негізі қаланған сәттен бастап оның басты мақсаты - Үлкен Нарын ауданының өңірінің табиғи ерекшеліктері мен тарихи-мәдени құндылықтарын кешенді түрде жинақтау, сақтау және ғылыми тұрғыда зерттеу болды. Жергілікті халықтың қолдауымен жиналған алғашқы экспонаттар кейінірек музей қорының негізін құрады.
Үлкен Нарын ауылындағы филиалы ауылының тарихи нысандарының бірі болып саналатын бұрынғы әкімшілік ғимараттардың бірінде орналасқан. Кейінгі жылдары ғимаратқа жөндеу жұмыстары жүргізіліп, экспозицияларды орналастыруға қолайлы жағдай жасалды. Қазіргі таңда музей шағын болса да, мазмұны бай және ақпараттық құндылығы жоғары экспозициялық кеңістікке ие.
Музей құрылымы бірнеше тақырыптық залдардан тұрады. Әр зал түрлі тарихи-мәдени аспектілеріне арналған:
1. Табиғат залы - ұлттық паркінің флорасы мен фаунасы, географиялық және геологиялық ерекшеліктері ұсынылады. Бұл бөлім аймақтың табиғи байлығы мен экологиялық маңызын айқындайды.
2. Археология және ежелгі тарих залы - табылған археологиялық артефактілердің көшірмелері, сақтар мен ғұндар дәуіріне тән жәдігерлер, қоныстардан табылған тұрмыстық заттар қойылған. Бұл экспозициялар ежелгі кезеңдердегі көшпелі өркениет іздерін танытады.
3. Этнография залы - Қазақ халқының дәстүрлі тұрмысы мен салт-дәстүрін сипаттайтын киіз үй макеті, ұлттық киімдер, тұрмыстық бұйымдар, еңбек құралдары және қолөнер туындылары қойылған. Бұл зал ауылдың этникалық келбетін бейнелейді.
Музей қорында 5000-нан астам жәдігер сақталған. Олардың қатарына тарихи құжаттар, фотосуреттер, жеке мұрағаттық материалдар, археологиялық және этнографиялық заттар кіреді. Музей қызметкерлері жергілікті мектептермен, мәдени ұйымдармен бірлесе отырып, өлкетанулық зерттеулер жүргізеді, ғылыми мақалалар жариялайды және экскурсиялық-танымдық жұмыстар ұйымдастырады.
Үлкен Нарын ауылындағы филиалы - тек экспозициялық кеңістік қана емес, сонымен бірге жергілікті халықтың тарихи жадын жаңғыртатын, отансүйгіштік пен ұлттық сананы тәрбиелейтін орталық болып табылады. Музей жастардың туған өлкеге деген сүйіспеншілігін қалыптастыруға, тарихи сана мен мәдени бірегейлікті нығайтуға елеулі үлес қосып отыр.