Шығыс Қазақстан облыстық тарихи-өлкетану мұражайы

Шығыс Қазақстан облыстық тарихи-өлкетану музейі - еліміздегі ең көне музейлердің бірі. Ол алғаш рет 1915 жылы жергілікті ынталы коллекционерлердің сирек кездесетін жеке жинақтары негізінде Өскемен қаласындағы Халық үйінде ашылды. Музейдің құрылуы аймақтың тарихи, мәдени және табиғи мұрасын жүйелі түрде жинақтап, сақтау мен таныстыру ісіне жаңа серпін берді. Ғасырға жуық тарихы бар бұл музей қазіргі таңда Шығыс Қазақстанның ежелгі дәуірден бүгінгі күнге дейінгі табиғаты мен адамзат тарихының ескерткіштерін жинақтаған ең ірі мәдени орталықтардың біріне айналып отыр. Сонымен қатар, ол Рудалы Алтай өңірінің археологиялық, этнографиялық және тарихи мәселелерін ғылыми тұрғыда зерттеу мен насихаттаудың маңызды ғылыми-зерттеу орталығы болып табылады.

Музей қорында қазіргі уақытта 147 000-нан астам тарихи-мәдени жәдігер сақтаулы. Жыл сайын коллекция 3000-ға жуық жаңа экспонатпен толығып отырады. Ал 15 000-нан астам түпнұсқа экспозициялар тұрақты түрде жұртшылық назарына ұсынылады. Музей Қазақстан аумағындағы ең ірі және ғылыми маңызы жоғары археологиялық коллекциялардың бірін иеленеді. Коллекция көлемі 80 мыңнан астам жәдігерді қамтиды. Бұл жинақ белгілі археологтардың көпжылдық далалық зерттеулері нәтижесінде қалыптасқан. Олардың қатарында С.С. Черников, А.Н. Максимов, Ф.Х. Арсланова, З.С. Самашев, А.А. Ткачев, Г.А. Буш, Ә.Төлеубаев сынды ғалымдардың есімдері ерекше аталады.

Археологиялық олжалар арасында ерекше орын алатын - Берел, Шілікті, Елеке сазы қорымдарынан табылған алтын бұйымдар. Бұл жәдігерлер скиф-сақ өнерінің үздік үлгілерін танытып, әлемдік ғылыми қауымдастық тарапынан жоғары бағалануда.

Музейдің негізгі және жылжымалы экспозицияларында ежелгі кезеңдерден бастап этнографиялық және қазіргі заманғы мәдениетке дейінгі кезеңдерді қамтитын материалдар қойылған. Археологиялық бөлімде түркі дәуірінің бірегей кешендері - Зевакин, Қызылтас, Қарашат I-II, Бобровка, Выдриха, Васильевка, Қызылқайың сынды қорымдардан алынған артефактілер көрсетілген. Сонымен қатар, музейдің ашық аспан астындағы алаңында Шығыс Қазақстандағы түркі тас мүсіндерінің (балбалдар) коллекциясы қойылған. Бұл жәдігерлер түркілік діни наным-сенім мен өнердің көрінісі ретінде танымал.

Шығыс Қазақстан облыстық тарихи-өлкетану музейі - аймақтың мәдени мұрасының шынайы шежіресі. Оның қорындағы ғылыми және көркем құндылығы жоғары экспонаттар Қазақстанның ғана емес, бүкіл Орталық Азияның тарихын тереңінен зерделеуге мол мүмкіндік береді. Музей заманауи ғылыми инфрақұрылыммен жабдықталып, ғылыми-зерттеу, мәдени-ағартушылық және туристік бағыттағы қызметін үздіксіз кеңейтіп келеді.